vì sao hai bà trưng phất cờ khởi nghĩa

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
Một phần của Nhà Hán bành trướng xuống vùng dưới nam

Tranh Đông Hồ "Trưng Vuơng trừ giặc Hán" (徴王除賊漢).
Thời gian40–43 AD (khởi nghĩa)
42–43 AD (nhà Hán can thiệp)
Địa điểm

Miền Bắc Việt Nam

Kết quả Nhà Hán chiến thắng
Tham chiến
Nhà Hán Lạc Việt
Chỉ huy và lãnh đạo
Mã Viện[a]
Lưu Long
Trưng Trắc Hành quyết[b]
Trưng Nhị Hành quyết
Đô Dương Đầu hàng
Lực lượng
20,000 quân
2,000 thuyền chiến[1]
Không rõ
Thương vong và tổn thất
40–50% quân Hán (chủ yếu đuối là vì bệnh)[2] Quân nhị bà Trưng:
• vài ba ngàn quân thiệt mạng;
• rộng lớn trăng tròn,000 quân đầu hàng[3][4]
Quân Đô Dương:
• rộng lớn 5,000 (tiệt đem và đầu hàng);[3]
• rộng lớn 300 bị đày đọa ải[5]
Bản vật dụng Lĩnh Nam thời Trưng Vương (40-43 sau Công nguyên).

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng là cuộc khởi nghĩa kháng Bắc nằm trong thứ nhất nhập lịch sử vẻ vang nước Việt Nam bởi nhị bà bầu Trưng Trắc và Trưng Nhị chỉ dẫn. Cuộc khởi nghĩa tiếp tục tấn công xua được lực lượng thống trị căn nhà Đông Hán thoát ra khỏi Giao Chỉ (tương đương một trong những phần Quảng Tây, Trung Quốc và Bắc Sở, Bắc Trung Sở nước Việt Nam hiện nay nay), đưa đến song lập nhập 3 năm cho những người Việt bên trên trên đây.

Bạn đang xem: vì sao hai bà trưng phất cờ khởi nghĩa

Viết về khởi nghĩa Hai Bà Trưng có khá nhiều mối cung cấp sử liệu, kể từ những sử liệu chủ yếu thống của Trung Quốc và nước Việt Nam cho tới những thần tích, giai thoại dân gian dối. Do những mối cung cấp sử liệu chủ yếu thống ko khá đầy đủ và thiếu hụt thống nhất, những sử gia tiếp tục bổ sung cập nhật vị những mối cung cấp kể từ thần tích, ngọc phả. Sử liệu về sự việc khiếu nại này còn nhiều ngờ vấn, có khá nhiều vấn đề ko được thống nhất Một trong những mối cung cấp chủ yếu thống, những thần tích cũng có thể có nhiều nội dung không ổn. Trong quy trình chỉnh sửa, những sử gia tiếp tục đem lựa chọn và đối chiếu Một trong những fake thuyết kể từ những mối cung cấp không giống nhau.

Hoàn cảnh, vẹn toàn nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Từ Khi căn nhà Triệu chi phí khử An Dương Vương và thiết lập quyền thống trị bên trên bờ cõi Âu Lạc cũ, chính sách cai trị tạm dừng ở cấp cho quận với thay mặt đại diện là 2 viên quan tiền sứ ở cả 2 quận Giao Chỉ và Cửu Chân. Đến Khi căn nhà Tây Hán khử căn nhà Triệu và banh đi ra thời kỳ Bắc nằm trong (111 TCN), Lever cai trị vẫn ở cấp cho quận; chính sách những Lạc hầu, Lạc tướng mạo của những người Việt với quyền thế tập luyện bên trên bờ cõi Âu Lạc cũ được những cơ quan ban ngành phương Bắc đồng ý mang lại giữ lại, tuy nhiên càng ngày càng suy giảm.

Các Lạc tướng mạo, Lạc hầu, Bồ chủ yếu nhằm giữ lại quyền bính và thế sự tập luyện bị tóm gọn buộc nên hợp tác với cơ quan ban ngành thống trị phương Bắc. Trong sản phẩm ngũ những Lạc tướng mạo đem sự phân hóa thân thích một phía là những người dân thực sự hợp tác với cơ quan ban ngành căn nhà Hán, mặt mũi bại là những người dân chỉ thần phục phía bên ngoài.[6]

Từ Khi căn nhà Đông Hán xây dựng, Hán Quang Vũ Đế tuy rằng ko dẹp hoàn thành những lực lượng cát cứ phương Bắc vẫn quan hoài cho tới miền Nam. Tích Quang, Nhâm Diên thực hiện Thái thú Giao Chỉ và Thái thú Cửu Chân ở trong phòng Hán, đi ra mức độ triển khai quyết sách đồng hóa, thay cho thay đổi tập luyện tục kể từ hôn nhân gia đình cho tới áo quần, lễ nghĩa của những người Việt bắt theo gót người Hán, kéo đến xúc phạm áp lực cho tới phong tục cũ nhiều đời của những người Việt.[7][8][9]

Từ Khi Tô Định thanh lịch thực hiện Thái thú Giao Chỉ năm 34, thống trị ở trong phòng Đông Hán càng áp lực rộng lớn với những người Việt. Tô Định tàn bạo và tham lam lam, tăng nhanh phục dịch và thuế khóa so với người Việt nhằm cống hấp thụ mang lại triều đình căn nhà Hán nhiều hơn nữa, thúc giục xay những Lạc tướng mạo nhiều hơn nữa.[9] Sự chạm đụng rộng lớn về văn hóa truyền thống, tín ngưỡng và tài chính khiến cho xích míc thân thích người Việt – không chỉ có quần chúng nhưng mà cả những Lạc tướng mạo – với chính sách cai trị ở trong phòng Hán càng ngày càng nóng bức.[8] Vì vậy những Lạc tướng mạo tiếp tục liên hiệp nhau lại nhằm kháng đối.

Nguyên nhân trực tiếp[sửa | sửa mã nguồn]

Trong số những Lạc tướng mạo đem ý ngăn chặn sự cai trị ở trong phòng Hán, nổi lên căn nhà Trưng Trắc ở Mê Linh, Phong Châu và căn nhà Thi Sách ở Chu Diên. Theo Đại Việt sử lược, Trưng Trắc và em gái là Trưng Nhị đem đậm cá tính mạnh mẽ và uy lực, ko chịu đựng buộc ràng theo gót pháp lý nhưng mà Tô Định áp đặt[10]. Địa bàn nhưng mà Trưng Trắc quản lí lưu giữ khá to lớn, thân thích sản phẩm Ba Vì và Tam Đảo tức là trung tâm vương quốc Văn Lang của vua Hùng trước đó, lọt được vào thân thích 3 khúc sông: khuỷu sông Đà, sông Hồng và sông Đáy. Còn địa phận của Thi Sách ngay tắp lự kề với Mê Linh, cách nhau chừng dòng sông Đáy, ở trong châu thổ hữu ngạn sông Hồng và miêu tả ngạn sông Đáy.[11][12]

Trưng Trắc kết duyên với Thi Sách, nhị căn nhà đồng lòng tập luyện hiệp lực lượng ngăn chặn sự thống trị ở trong phòng Hán và tiếp tục tụ tập được sự cỗ vũ của không hề ít thủ lĩnh địa hạt không giống.

Trước khí thế kháng đối của những thủ lĩnh người Việt, Tô Định tiếp tục làm thịt Thi Sách nhằm kỳ vọng dập tắt sớm ý muốn kháng đối[13]. Thù ck bị làm thịt càng khiến cho Trưng Trắc hành vi lập cập trong những công việc cất binh kháng căn nhà Hán.

Tuy nhiên, đem những sử liệu mang lại vấn đề không giống về Thi Sách. Ngoài việc ông thương hiệu là Thi (chứ ko nên Thi Sách), Thủy kinh chú cho biết thêm ông nằm trong Trưng Trắc khởi nghĩa thắng lợi và 3 năm tiếp theo mới nhất tử trận nằm trong vợ; sách Thiên Nam ngữ lục nhận định rằng Thi Sách đem nhập cuộc khởi nghĩa với Trưng Trắc và tử trận trước lúc khởi nghĩa thắng lợi[14] và sử gia Đào Duy Anh ưng ý với thuyết này[15].

Các sử gia xác định khởi nghĩa vẫn nổ đi ra bên dưới sự chỉ dẫn của Hai Bà Trưng cho dù ck Trưng Trắc không trở nên làm thịt. Do bại vẹn toàn nhân chủ yếu dẫn cho tới cuộc khởi nghĩa ko nên là tử vong của Thi Sách nhưng mà là quyết sách đồng hóa gắt gao và tách lột nghiêm ngặt ở trong phòng Đông Hán so với người Việt bên trên Giao Chỉ đương thời.[8][16] Lê Văn Siêu nhập sách “Việt Nam văn minh sử” thậm chí là còn nhận định rằng, việc Thi Sách thương hiệu thiệt là gì, đem bị làm thịt hay là không nhập sự khiếu nại Hai Bà khởi nghĩa ko nên là 1 trong những cụ thể quan tiền trọng[17].

Lực lượng chỉ dẫn cuộc khởi nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Vai trò chỉ dẫn cốt cán là những Lạc hầu, Lạc tướng mạo loại dõi Hùng Vương, đem đáng tin tưởng với quần chúng và rất nhiều được cơ quan ban ngành đô hộ phương Bắc vì như thế nể[13]. Ngoài 3 thay mặt đại diện vượt trội là Trưng Trắc, Trưng Nhị và Thi Sách, những sử gia xác định còn tồn tại nhiều thủ lĩnh địa hạt không giống đem xuất xứ Lạc tướng mạo.

Một anh hùng sẽ là vào vai trò cần thiết nhập thời kỳ trước khởi tức là bà Man Thiện – u của Trưng Trắc và Trưng Nhị. Bà sẽ là con cháu chắt mặt mũi nước ngoài của Hùng Vương, góa ck sớm, nuôi dạy dỗ nhị phụ nữ nghề ngỗng trồng dâu nuôi tằm và võ nghệ.[18] Bà Man Thiện đem tầm quan trọng tổ chức triển khai lực lượng, tiếp xúc với những quan tiền y sĩ những vùng xung xung quanh cỗ vũ con cái khởi nghĩa.

Điều xứng đáng để ý là phần rộng lớn những tướng soái của cuộc khởi tức là phụ phái nữ được những thần tích, truyền thuyết ghi lại: Trưng Trắc, Trưng Nhị, Man Thiện, Diệu Tiên, Bát Nàn, Đào Kỳ, Lê Hoa, Lê Chân, Phương Dung, Trinh Thục, Thánh Thiên, Thiện Hoa, Nàng Tía, Xuân Hương, Ả Di, Ả Tắc, Ả Lã, Nàng Đô… Số tướng soái nam giới cướp con số không nhiều hơn: Đỗ Năng Tế, Hùng Nguyên (chồng Trưng Nhị), ông Đống, ông Cai, ông Nà, Đồng Bảng, Đô Chính, Đô Dương… Các tướng soái này đều sở hữu mối liên hệ huyết tộc mặt mũi nội hoặc nước ngoài, hoặc là bè các bạn của nhau[19]. Theo chủ ý của những sử gia, cho dù được đời sau gán mang lại những “mỹ tự” và được bịa đặt “họ” (tên họ), nhưng mà nhập trong những năm đầu Công vẹn toàn người Việt chưa xuất hiện "họ", tuy nhiên toàn bộ đã cho chúng ta thấy kết cấu mối liên hệ huyết tộc, địa điểm, tầm quan trọng của những người phụ phái nữ, người u, người bà xã còn rất rộng không chỉ có nhập mái ấm gia đình mặc cả vào cụ thể từng mặt mũi của sinh hoạt xã hội nước Việt Nam Khi bại. Điều bại sẽ là tàn tích của chính sách khuôn mẫu quyền còn phổ cập thời Hai Bà Trưng ở Việt Nam[19].

Các sử gia đo đếm số tướng soái nhập cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng[14]:

  • Khu vực Hà Tây cũ, Vĩnh Phúc và Phú Thọ: 75 người.
  • Khu vực ngoài thành phố TP Hà Nội (cũ, ko bao hàm Hà Tây cũ): 28 tướng mạo.
  • Khởi nghĩa của Hai Bà Trưng trình diễn biến chuyển nhập thời điểm cuối năm 39 đầu năm mới 40 TCN

Diễn biến[sửa | sửa mã nguồn]

Hội thề nguyền Hát Môn[sửa | sửa mã nguồn]

Căn cứ theo gót fake thuyết bởi Thiên Nam ngữ lục nêu nhưng mà sử gia Đào Duy Anh ưng ý, cuộc nổi dậy kháng căn nhà Đông Hán tiếp tục ra mắt nhập nửa thời điểm cuối năm 39 và bị Tô Định trấn áp khiến cho Thi Sách bị kiêng dè. Sau Khi Thi Sách bị Tô Định làm thịt, Trưng Trắc và những Lạc tướng mạo càng phẫn nộ, quyết tâm ngăn chặn căn nhà Hán nhằm trả thù oán. Bà nằm trong Trưng Nhị đem quân bạn dạng cỗ về lưu giữ Hát Môn[20].

Xem thêm: ly cafe sữa bao nhiêu calo

Ngày mồng 4 mon 9[21] năm Kỷ Hợi (39), Trưng Trắc và Trưng Nhị tụ tập những tướng soái bên cạnh nhau thực hiện Hội thề nguyền ở bờ đá Tràng Sa, cửa ngõ sông Hát (huyện Phúc Thọ, Hà Nội) nằm trong thị xã Mê Linh thời bại. Thiên Nam ngữ lục ghi lời nói thề nguyền của Trưng Trắc như sau:[22][23]

"Một van nài cọ tinh khiết nước thù
Hai van nài dựng lại nghiệp xưa chúng ta Hùng
Ba kêu oan ức lòng chồng
Bốn van nài vẻn vẹn sở công lênh này".

Đánh xua Tô Định[sửa | sửa mã nguồn]

Sau một thời hạn sẵn sàng, mon hai năm 40, Trưng Trắc nằm trong Trưng Nhị đầu tiên vạc động khởi nghĩa ngăn chặn căn nhà Đông Hán. Sách Đại Việt sử ký chi phí biên của Ngô Thì Sĩ ghi lại lời nói chép nhập dã sử cho biết thêm, Khi Trưng Trắc xuất quân vẫn ko không còn tang ck, bà make up vô cùng đẹp nhất. Các tướng mạo chất vấn vì như thế sao, bà đáp rằng:

Việc binh ko thể tác động. Nếu lưu giữ lễ và thực hiện xấu xa sắc thì nhuệ khí đương nhiên suy tầm thường. Cho nên tớ đem đẹp nhất nhằm mạnh thêm thắt nhiều sắc tố của quân, tạo cho bọn giặc nhìn thấy động lòng, lợi là chí tranh tài, thì dễ dàng giành phần thắng.

Mọi người nghe đều trầm trồ là ko vị bà[24].

Cuộc khởi nghĩa được sự hưởng trọn ứng của không ít lực lượng và quần chúng những điểm nằm trong Âu Lạc và Nam Việt cũ.[25][26] Quân Hai Bà tấn công hãm trị sở Luy Lâu. Sử sách ghi lại vô cùng sơ lược trình diễn biến chuyển cuộc khởi nghĩa của Hai Bà kể từ Khi chính thức cho tới Khi thắng lợi. Sách Hậu Hán thư chép:

"Năm Kiến Vũ loại 16 (40), người phụ nữ ở Giao Chỉ là Trưng Trắc và em gái là Trưng Nhị bội nghịch, tấn công huỷ quận. Trưng Trắc là phụ nữ Lạc tướng mạo thị xã Mê Linh, là bà xã Thi Sách người Chu Diên, vô cùng kiêu hùng. Thái thú Giao Chỉ là Tô Định người sử dụng pháp lý trói buộc, Trưng Trắc thịnh nộ, vì vậy nhưng mà bội nghịch. Do vậy, những người dân Man, người Lý ở Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố đều hưởng trọn ứng. Gồm chiếm hữu được 65 trở thành tự động lập thực hiện vua. Thứ sử Giao Chỉ và những thái thú chỉ tạo được thân thích bản thân nhưng mà thôi.

Sách Thủy kinh chú chép:[27]

"[Hai Bà] công huỷ châu thị xã, thu phục được những Lạc tướng mạo, chúng ta đều tôn vinh Trưng Trắc thực hiện vua."

Các sử gia địa thế căn cứ theo gót những thần phả và truyền thuyết tóm tắt trình tự động cuộc khởi nghĩa như sau:[27][28][29]

Quân Hai Bà trước tiên tiến công đô úy trị quận Giao Chỉ ở Mê Linh. Chiếm được điểm trên đây, Hai Bà Trưng tiến bộ tấn công thị xã Tây Vu, cướp trở thành Cổ Loa.
Trên đà thắng lợi, kể từ Cổ Loa, Hai Bà Trưng đem quân vượt lên sông Hoàng, sông Đuống tấn công trị sở Giao Chỉ ở Luy Lâu kè sông Dâu (lãng Lũng Khê, Thuận Thành, Bắc Ninh). Quân khởi nghĩa tiến công quá thời gian nhanh khiến cho Tô Định ko kịp trở tay. Trước thế mạnh mẽ của quân Hai Bà, những viên quan tiền đứng đầu ko trở tay kịp và không đủ can đảm kháng cự, quăng quật chạy về phương Bắc.
Thái thú Giao Chỉ là Tô Định hốt hoảng cũng toá chạy. Để bay thân thích, Tô Định nên cạo tóc, cạo râu, trà trộn nhập loàn quân, vứt quăng quật ấn tín nhưng mà chạy. Tương truyền người Việt đương thời vẫn đang còn tục lệ phổ cập là cạo tóc, nên Tô Định thực hiện vì vậy nhằm làm theo mang lại tránh bị vạc hiện nay bên trên lối trốn[30]. Cuối nằm trong Tô Định bay về quận Nam Hải, bị Mã Viện dưng sớ lên Hán Quang Vũ Đế bắt bẻ tội “thấy chi phí thì giương đôi mắt lên, thấy giặc thì cụp đôi mắt xuống”. Vua Hán hạ ngục trị tội Tô Định.
Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng được quần chúng mọi chỗ hưởng trọn ứng thật nhiều. Sau Khi Luy Lâu bị hạ, những trở thành không giống nhanh gọn vỡ vạc và quy phục. Cuộc khởi nghĩa mở rộng nhập Cửu Chân, Nhật Nam, thanh lịch Quế Lâm, Hợp Phố,Tượng Quận,Thương Ngô,...

Khởi nghĩa thắng lợi, Trưng Trắc đăng vương vua,Trưng Nhị thực hiện Phó Vương. Thần tích gọi là Mê Linh Nhị Thánh.

Phạm vi[sửa | sửa mã nguồn]

Các mối cung cấp sử liệu đều thống nhất rằng phạm vi cuộc khởi nghĩa ko gói gọn gàng nhập phạm vi quận Giao Chỉ nhưng mà là toàn cỗ Giao Chỉ Sở đương thời, tức là trong vòng toàn cỗ bờ cõi nước Nam Việt cũ. Có chủ ý phân tích và lý giải này là nguyên nhân vì như thế sao bờ cõi thời Hai Bà Trưng được gọi là Lĩnh Nam (“Lĩnh Nam riêng rẽ một triều đình nước ta”)[31].

Các cỗ sử cũ như Đại Việt sử lược, Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm toan Việt sử thông giám cương mục đều ghi Hai Bà Trưng chiếm hữu được 65 trở thành. Riêng Ngô Thì Sĩ biên soạn Đại Việt sử ký chi phí biên tiếp tục kê lại từng trở thành (huyện) trong những quận và tạo ra tổng số những trở thành nằm trong 7 quận khu đất Âu Lạc và Nam Việt cũ (Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố, Thương Ngô, Uất Lâm, Nam Hải) đơn giản 56[24].

Tuy nhiên, lại sở hữu chủ ý nhận định rằng phạm vi cuộc khởi nghĩa rộng lớn hơn hẳn như vậy, không chỉ có bao hàm nhập phạm vi Giao Chỉ Sở nhưng mà lan thanh lịch cả một trong những địa hạt phía nam giới Dương châu và Kinh châu, bởi vậy tổng số thị xã trở thành nhưng mà sử cũ ghi 65 là chủ yếu xác[32].

Các sử gia tiến bộ kiểm tra phạm vi cuộc khởi nghĩa dè dặt rộng lớn và cũng ko thống nhất. Trần Trọng Kim và Đào Duy Anh, tuy rằng nằm trong ghi nhận số 65 trở thành tuy nhiên nhận định rằng phạm vi cuộc khởi nghĩa chỉ bao hàm những quận: Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam và Hợp Phố[20][33]. Các sách Lịch sử nước Việt Nam bởi những group người sáng tác không giống nhau cũng ghi nhận phạm vi không giống nhau: đem mối cung cấp chỉ ghi nhận phạm vi khởi nghĩa nhập 2 quận Giao Chỉ và Cửu Chân[29], mối cung cấp không giống lại xác định phạm vi bên trên 7 quận Giao Chỉ Sở, tức là toàn bờ cõi Âu Lạc và Nam Việt cũ[14].

Hệ trái khoáy của những cuộc khởi nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]

Cuộc khởi nghĩa của nhị Bà là cuộc khởi nghĩa thứ nhất nhập lịch sử vẻ vang nước Việt Nam bởi phụ phái nữ chỉ dẫn. Cuộc khởi nghĩa nổ đi ra thực hiện chấn động cả cõi Nam. Từ nhập ngọn lửa của cuộc nổi dậy oanh liệt ấy lan đi ra chân lý lịch sử vẻ vang "Một dân tộc bản địa cho dù nhỏ nhỏ nhắn tuy nhiên tự động tôi đã hình thành, thực hiện căn nhà tổ quốc và số phận bản thân. Sau Khi trấn áp cuộc phản kháng, việc can thiệp sâu sắc ở trong phòng Hán nhập Giao Chỉ ra mắt. Không một sức khỏe nào là chi phí khử được nó". Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng là kết tinh ranh của tất cả một quy trình đấu giành, Khi lặng lẽ, khi công khai minh bạch của quần chúng nước Việt Nam. Đấy là 1 trong những trào lưu nổi dậy của toàn dân, một vừa hai phải quy tụ nhập cuộc khởi nghĩa ở Hát Môn bởi Hai Bà Trưng đề xướng, một vừa hai phải lan rộng lớn bên trên toàn miền Âu Lạc cũ

Đây là cuộc khởi nghĩa ngăn sự thống trị của Trung Quốc thứ nhất của những người Việt nhập 1000 năm Bắc thuộc[34]. Các Lạc tướng mạo nằm trong hậu duệ của mình là đại biểu của trào lưu này[35].

Hai Bà Trưng tiếp tục phụ thuộc vào quần chúng phục sinh lại sự nghiệp cũ của vua Hùng. Cuộc khởi nghĩa là việc không đồng ý hiên ngang cường quyền của những triều đại phương Bắc coi những dân tộc bản địa xung xung quanh là “Man Di” ("man tộc", "man rợ" hoặc "mọi rợ"), nằm trong quốc buộc nên phục tòng “thiên triều”, “thiên tử”, không đồng ý tư tưởng “tôn quân, đại thống nhất”[35].

Xem thêm: góc cùng phụ

Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng bởi phụ phái nữ hàng đầu, nhập toàn cầu tư tưởng “trọng nam giới khinh thường nữ” của đế chế Hán cổ điển, sẽ là sự đối nghịch tàn khốc về văn hóa truyền thống, nếp sinh sống, nếp suy nghĩ của song phía Nam – Bắc, Việt - Hán[35].

... trong khoảng tầm năm loại 40 sau Công vẹn toàn, nhị bà bầu người nước Việt Nam là Hai Bà Trưng tiếp tục đứng lên khởi nghĩa kháng nước ngoài xâm, thức tỉnh lòng tin song lập. Đó là lượt thứ nhất nhập lịch sử vẻ vang nhưng mà người dân nước Việt Nam đứng lên vì như thế nền song lập gần giống niềm kiêu hãnh của tôi.

— Tổng thống Mỹ Donald Trump[36]

Chống quân xâm lược[sửa | sửa mã nguồn]

  • Hai Bà Trưng
  • Trưng Trắc
  • Trưng Nhị
  • Thi Sách
  • Lê Chân
  • Bắc nằm trong lượt 1
  • Chiến giành Hán-Việt, 42-43

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Đại Việt sử lược, Nguyễn Gia Tường dịch, Nhà Xuất bạn dạng TP Xì Gòn (1993).
  • Đại Việt sử ký toàn thư.
  • Khâm toan Việt sử thông giám cương mục.
  • Trần Trọng Kim (2010), Việt Nam sử lược, Nhà Xuất bạn dạng Thời đại.
  • Viện Sử học tập (2001), Lịch sử nước Việt Nam, tập luyện 1, Nhà Xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội.
  • Nguyễn Khắc Thuần (2005), Danh tướng mạo Việt Nam, Nhà Xuất bạn dạng Giáo dục đào tạo.
  • Viện Khoa học tập Xã hội nước Việt Nam (2008), Tổng tập luyện văn học tập dân gian dối người Việt, Nhà Xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội.
  • Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh (1991), Lịch sử nước Việt Nam, tập luyện 1, Nhà Xuất bạn dạng Đại học tập và Giáo dục đào tạo có trách nhiệm.
  • Viện Sử học tập (1988), Biên niên lịch sử vẻ vang cổ trung đại Việt Nam.
  • Đào Duy Anh (2005), Lịch sử cổ điển nước Việt Nam, Nhà Xuất bạn dạng Văn hóa tin tức.
  • Ngô Thì Sĩ (2011), Đại Việt sử ký chi phí biên, Nhà Xuất bạn dạng Văn hóa tin tức.
  • Lê Đình Sỹ căn nhà biên (2010), Thăng Long – TP Hà Nội những trang sử vinh quang kháng nước ngoài xâm, Nhà Xuất bạn dạng TP Hà Nội.
  • Lê Văn Siêu (2006), Việt Nam văn minh sử, Nhà Xuất bạn dạng Văn học tập.
  • Đăng Khoa, Hoài Thu (2014), Khởi nghĩa Hai Bà Trưng, Nhà Xuất bạn dạng Văn hóa tin tức.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b Hou Hanshuvol. 24 "Account of Ma Yuan"
  2. ^ Hou Hanshu, vol. 24 "Account of Ma Yuan" quote: "軍吏經瘴疫死者十四五。"
  3. ^ a b Hou Hanshu, vol. 24 "Account of Ma Yuan"
  4. ^ Hou Hanshu, vol. 22 "Account of Liu Long"
  5. ^ Hou Hanshu, Vol. 86 "Account of the Southern Barbarians"
  6. ^ Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr. 223.
  7. ^ Đào Duy Anh, sách tiếp tục dẫn, tr. 491.
  8. ^ a b c Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, sách tiếp tục dẫn, tr. 171.
  9. ^ a b Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr. 224.
  10. ^ Đại Việt sử lược, tr. 8.
  11. ^ Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr. 228.
  12. ^ Nguyễn Khắc Thuần, sách tiếp tục dẫn, tr. 37.
  13. ^ a b Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr. 230.
  14. ^ a b c Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, sách tiếp tục dẫn, tr. 175.
  15. ^ Đào Duy Anh, sách tiếp tục dẫn, tr. 491-492.
  16. ^ Đào Duy Anh, sách tiếp tục dẫn, tr. 490-491.
  17. ^ Lê Văn Siêu, sách tiếp tục dẫn, tr. 227.
  18. ^ Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, sách tiếp tục dẫn
  19. ^ a b Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr. 232.
  20. ^ a b Đào Duy Anh, sách tiếp tục dẫn, tr. 493.
  21. ^ Theo thần tích thôn Hát Môn (huyện Phúc Thọ, Hà Nội).
  22. ^ Lê Đình Sỹ, sách tiếp tục dẫn, tr. 38.
  23. ^ Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, sách tiếp tục dẫn, tr. 173.
  24. ^ a b Ngô Thì Sĩ, sách tiếp tục dẫn, tr. 87.
  25. ^ Lê Đình Sỹ, sách tiếp tục dẫn, tr. 37.
  26. ^ Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, sách tiếp tục dẫn, tr. 174.
  27. ^ a b Lê Đình Sỹ, sách tiếp tục dẫn, tr. 39.
  28. ^ Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, sách tiếp tục dẫn, tr. 176.
  29. ^ a b Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr. 233.
  30. ^ Nguyễn Khắc Thuần, sách tiếp tục dẫn, tr. 50.
  31. ^ Đăng Khoa, Hoài Thu, sách tiếp tục dẫn, tr. 26.
  32. ^ Đăng Khoa, Hoài Thu, sách tiếp tục dẫn, tr. 13.
  33. ^ Trần Trọng Kim, sách tiếp tục dẫn, tr. 45.
  34. ^ Viện Sử học tập, sách tiếp tục dẫn, tr. 249.
  35. ^ a b c Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh, sách tiếp tục dẫn, tr. 178.
  36. ^ Bài tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump bên trên APEC 2017


Lỗi chú thích: Đã nhìn thấy thẻ <ref> với thương hiệu group “lower-alpha”, tuy nhiên không tìm kiếm thấy thẻ ứng <references group="lower-alpha"/> ứng, hoặc thẻ đóng góp </ref> bị thiếu